Bỏ qua đến nội dung chính

Chuyên phụ tùng xe cơ giới · Bơm thủy lực · Ruột bơm · Máy công trình

Hồ Chí Minh(+8428) 3898 2851
Hệ thống thủy lực & bơm

Thay bộ sin trung tâm: 6 bước làm đúng và bền

12 phút đọc
Bộ sưu tập phớt dầu, phớt xy lanh và gioăng O-ring nhiều cỡ, màu đen, xanh, cam và vàng

Trả lời nhanh

Thay bộ sin trung tâm là công việc phục hồi khớp xoay trung tâm khi máy xúc lết một bên xích, tụt lực di chuyển hoặc rỉ dầu giữa gầm. Việc này cần tháo khớp trung tâm, thay đúng bộ sin theo mã máy, vệ sinh rãnh và lắp lại đúng lực siết. Làm đúng quy trình thì máy hết lết xích và giữ áp di chuyển ổn định trở lại.

Thay bộ sin trung tâm là việc thợ thủy lực phải làm khi máy xúc bắt đầu lết một bên xích, di chuyển yếu hoặc rỉ dầu ngay giữa gầm máy. Khớp xoay trung tâm là chỗ dầu đi từ toa trên xuống hai bên xích khi máy quay, và bộ sin bên trong giữ cho các đường dầu không lẫn vào nhau. Khi sin mòn, dầu lọt tầng, máy mất lực di chuyển và chạy vẹo. Bài này đi từ dấu hiệu, cách phân biệt lỗi, đến sáu bước tháo lắp và thay bộ sin trung tâm đúng cách, kèm cách chọn sin và tránh những lỗi hay gặp ở xưởng.

Sin trung tâm là gì và nằm ở đâu trên máy xúc

Khớp xoay trung tâm nằm ngay tâm mâm quay, nối các đường dầu của toa trên với hai mô tơ di chuyển ở gầm dưới. Khi toa quay tròn, dầu vẫn phải đi xuống xích mà không bị đứt hay lẫn đường. Bộ phận làm được điều đó là khớp trung tâm, gồm một lõi lắp trong một thân. Trên lõi có nhiều rãnh tròn, mỗi rãnh là một đường dầu riêng: trái tiến, trái lùi, phải tiến, phải lùi. Có máy còn thêm đường số tốc độ hoặc đường ben ủi. Ngăn cách các rãnh đó chính là bộ sin trung tâm. Mỗi chiếc sin giữ một tầng áp, không cho dầu tầng này lọt sang tầng kia. Hiểu đúng cấu tạo này giúp bạn biết vì sao sin hư thì máy lết xích.

Khi nào cần thay bộ sin trung tâm?

Bạn nên nghĩ đến việc thay bộ sin trung tâm khi máy có một trong các biểu hiện quen thuộc. Xích một bên chạy chậm hơn bên kia. Máy đi vẹo dù đẩy cả hai tay lơ đều nhau. Di chuyển yếu hẳn khi lên dốc hay qua chỗ lầy. Hoặc thấy dầu rỉ ra ngay giữa gầm, chảy theo trục khớp trung tâm. Sin mòn làm dầu lọt tầng bên trong khớp, nên áp không xuống đủ tới mô tơ xích. Nếu máy còn khỏe khi đào, nâng và quay toa, chỉ riêng phần di chuyển yếu và lệch, khả năng cao lỗi nằm ở khớp trung tâm chứ không phải bơm chính. Đó là lúc nên tháo khớp và kiểm tra bộ sin.

Dấu hiệu bộ sin trung tâm bị hư

Trước khi tháo, hãy xác nhận đúng triệu chứng để không mổ nhầm chỗ. Sin trung tâm hư thường lộ ra qua vài dấu hiệu:

  • Máy đi lệch một bên, phải liên tục chỉnh tay lái mới đi thẳng.
  • Một bên xích yếu lực, leo dốc thì tụt lại phía sau.
  • Di chuyển chậm đều cả hai bên khi dầu đã nóng.
  • Rỉ dầu ở giữa gầm, quanh mặt bích khớp trung tâm.
  • Có máy bị nóng dầu nhanh vì dầu lọt tầng biến áp thành nhiệt.

Thời điểm xuất hiện triệu chứng cũng nói lên nhiều điều. Nếu máy lết xích ngay từ lúc nguội, sin đã mòn rõ. Nếu chỉ yếu khi dầu nóng, khe sin giãn ra làm lọt dầu nhiều hơn khi nhiệt lên.

Phân biệt lết xích do sin trung tâm với lỗi khác

Không phải cứ lết xích là do sin trung tâm. Có một cách phân biệt nhanh ngay tại bãi:

  • Nếu chỉ phần di chuyển yếu và lệch, còn đào nâng quay vẫn khỏe, hãy nghi khớp trung tâm trước.
  • Nếu một bên xích chết hẳn, hãy kiểm tra thêm mô tơ di chuyển và van của bên đó.
  • Nếu máy yếu đều mọi thao tác, lỗi thường ở bơm chính hoặc nguồn dầu, không phải sin trung tâm.
  • Nếu xích kẹt cứng cơ khí, hãy xem bạc đạn, guốc xích trước khi đổ cho thủy lực.

Cách đơn giản là đảo đường dầu hai mô tơ xích rồi chạy thử. Nếu bên yếu đổi theo đường dầu, lỗi nằm ở nguồn cấp phía trên, trong đó có khớp trung tâm.

Chuẩn bị dụng cụ và phụ tùng trước khi thay

Chuẩn bị kỹ giúp ca thay bộ sin trung tâm gọn và sạch. Cần có bộ cần siết lực, vam kéo, búa nhựa, chốt đóng mềm, dầu thủy lực sạch để bôi trơn khi lắp, giẻ sạch không xơ và một khay đựng chi tiết theo thứ tự. Quan trọng nhất là bộ sin đúng cho khớp của máy. Đây là bộ phụ tùng sin phớt thủy lực chuyên cho khớp trung tâm, gồm nhiều loại sin khác nhau theo từng rãnh. Chuẩn bị sẵn dầu mới và lọc nếu tiện thay luôn. Che chắn khu vực làm việc để bụi và cát không lọt vào khớp, vì chỉ một hạt cát cũng đủ làm xước lõi và cào rách sin mới.

Bộ sin trung tâm gồm những gì

Một bộ sin trung tâm không chỉ có một loại vòng. Tùy khớp, bộ sin thường gồm:

  • Các sin chặn tầng chính, ngăn dầu giữa các rãnh áp.
  • Vòng đệm chống tràn và vòng làm kín phụ ở hai đầu lõi.
  • Gioăng mặt bích và vòng chặn bụi ngoài cùng.
  • Có khớp dùng thêm bạc dẫn hướng để lõi xoay êm.

Mỗi chiếc trong bộ có tiết diện và độ cứng riêng, lắp đúng rãnh mới kín. Vật liệu sin cũng khác nhau tùy loại dầu và nhiệt độ làm việc. Bộ thay thế tốt sẽ dùng vật liệu chịu nhiệt và chịu dầu hợp với điều kiện máy chạy, nên khi mua bạn nên hỏi rõ loại vật liệu.

6 bước thay bộ sin trung tâm đúng cách

Dưới đây là trình tự cơ bản mà thợ ở xưởng hay theo:

  1. Hạ ben, khóa cần, tắt máy và xả áp dư trong hệ thống thủy lực.
  2. Đánh dấu và tháo các đường ống dầu vào khớp trung tâm, bịt đầu ống lại cho sạch.
  3. Tháo bích giữ và rút lõi khớp ra khỏi thân, giữ đúng chiều để lắp lại.
  4. Gỡ hết sin cũ, vệ sinh rãnh và kiểm tra bề mặt lõi, thân.
  5. Lắp bộ sin mới đúng rãnh, bôi dầu sạch, không làm xoắn hay rách sin.
  6. Lắp lõi vào thân, ráp bích, siết đúng lực theo thông số của hãng cho đúng đời máy.

Mỗi bước đều cần sạch và nhẹ tay. Vội ở bước rút lõi hay đóng lõi là dễ cào rách sin mới nhất.

Cách tháo khớp xoay trung tâm an toàn

Tháo khớp trung tâm khác tháo phớt xy lanh vì khớp nằm sâu giữa gầm và nối nhiều đường dầu. Trước tiên phải xả hết áp dư, kể cả áp tích trong bình tích năng nếu máy có. Đánh dấu từng đường ống theo vị trí, vì lắp lộn đường là máy chạy ngược hướng. Khi rút lõi, kéo thẳng trục, không lắc mạnh làm xước thành rãnh. Nếu bạn đã quen cách thay phớt xy lanh thì thao tác giữ sạch và không làm xước bề mặt ở đây cũng tương tự. Đặt lõi lên giá mềm, tránh va đập làm móp mép rãnh.

Kiểm tra lõi và thân khớp trước khi lắp sin mới

Sin mới chỉ kín khi bề mặt lõi và thân còn tốt. Sau khi vệ sinh, hãy soi kỹ:

  • Lõi có vết xước dọc, rỗ hay mòn thành gờ không.
  • Thành rãnh trong thân có bị cào, tróc hay ăn mòn không.
  • Có mạt kim loại bám trong rãnh dầu không, vì đó là dấu hiệu mài mòn nặng.

Nếu lõi chỉ mòn nhẹ, đánh bóng lại rồi lắp sin mới là được. Nếu lõi xước sâu thành gờ, sin mới cũng nhanh rách, khi đó nên phục hồi hoặc thay lõi. Bỏ qua bước soi bề mặt là lý do nhiều ca thay sin xong vẫn lết xích lại sau ít ngày.

Chọn đúng bộ sin theo mã máy

Sin trung tâm không có loại dùng chung cho mọi máy. Số tầng, đường kính lõi và tiết diện rãnh khác nhau theo từng đời. Chọn sai một chi tiết là cả bộ không kín. Cách chắc nhất là gửi mã máy hoặc số khớp cho nơi bán để đối chiếu.

Cần đối chiếu Vì sao quan trọng
Đời máy và mã khớp Xác định đúng số tầng và kích thước
Đường kính lõi Chọn đúng đường kính trong của sin
Loại dầu, khí hậu Chọn vật liệu sin chịu nhiệt phù hợp
Số đường dầu Có đường ben ủi, số tốc độ hay không

Với các loại sin lẻ ngoài khớp trung tâm, bạn có thể xem thêm nhóm sin phớt thủy lực để đặt đúng chủng loại.

Cách lắp sin mới không bị xoắn, không rách

Lắp sin là bước quyết định độ kín. Bôi một lớp dầu sạch lên sin và rãnh trước khi lắp. Dùng tay hoặc dụng cụ mềm, không dùng tua vít kim loại cạy làm rách mép sin. Với sin có chiều, phải lắp đúng chiều môi làm kín hướng về phía áp. Khi đưa lõi vào thân, xoay nhẹ và đẩy thẳng để sin không bị gấp mép. Nếu thấy nặng bất thường, dừng lại kiểm tra chứ đừng đóng cố. Một chiếc sin bị xoắn hay gấp mép sẽ rò ngay khi máy có áp, và bạn phải tháo lại từ đầu.

Lắp lại khớp trung tâm và siết đúng lực

Sau khi lõi đã vào đúng, ráp bích và bắt bu lông theo kiểu đối xứng chéo. Siết đều tay, chia làm nhiều lượt để bích ép đều, không cấn lệch. Lực siết phải theo thông số của hãng cho đúng đời máy, không siết theo cảm tính. Siết quá tay dễ nứt bích hoặc chai gioăng; siết non thì rò dầu ở mặt bích. Lắp lại các đường ống theo dấu đã đánh, không để lộn đường. Kiểm tra lại toàn bộ bu lông và đầu nối trước khi mở máy.

Xả gió và chạy thử sau khi thay

Sau khi ráp xong, đừng cho máy làm việc nặng ngay. Nổ máy để ga thấp cho dầu điền đầy khớp và đẩy khí ra. Nhấp nhẹ hai bên xích tới lui cho dầu đi đều các tầng. Quan sát mặt bích và trục khớp xem còn rỉ dầu không. Khi dầu đã đầy và không còn bọt, cho máy di chuyển thử trên nền phẳng. Nếu hai bên xích chạy đều, đi thẳng không vẹo, ca thay bộ sin trung tâm coi như đạt. Chạy thử vài vòng rồi kiểm tra lại đầu nối lần cuối.

Bảng tra nhanh dấu hiệu, nguyên nhân và hướng xử lý

Dấu hiệu Nguyên nhân thường gặp Hướng xử lý
Máy đi vẹo một bên Sin lọt tầng trong khớp Thay bộ sin trung tâm
Rỉ dầu giữa gầm Sin ngoài, gioăng bích mòn Thay sin và gioăng, kiểm tra bích
Cả hai xích yếu khi nóng Sin giãn khi nhiệt cao Thay sin, kiểm tra loại dầu
Thay sin xong vẫn lết Lõi xước sâu chưa xử lý Phục hồi hoặc thay lõi
Một bên xích chết hẳn Có thể do mô tơ hoặc van Kiểm tra mô tơ di chuyển

Bảng này chỉ để khoanh vùng nhanh. Vẫn nên kiểm tra tận nơi trước khi kết luận.

Vì sao sin trung tâm mau hư

Hiểu nguyên nhân giúp lần thay sau bền hơn. Sin trung tâm mòn nhanh thường vì:

  • Dầu bẩn, lẫn cát và mạt kim loại cào mòn lõi và sin.
  • Dầu quá cũ, mất phẩm chất, không còn màng bôi trơn tốt.
  • Chạy máy khi dầu quá nóng lâu ngày làm sin chai cứng.
  • Nước lọt vào dầu gây rỉ lõi, tạo gờ cào rách sin.
  • Lắp sai chiều hoặc siết lệch ở lần thay trước.

Phần lớn các lý do này đều quy về một điều: giữ dầu sạch và mát. Dầu sạch là cách rẻ nhất để kéo dài tuổi thọ mọi loại sin trong máy.

Sai lầm thường gặp khi thay bộ sin trung tâm

Nhiều ca thay xong vẫn hỏng lại vì mắc các lỗi quen thuộc:

  • Không soi bề mặt lõi, lắp sin mới lên lõi đã xước gờ.
  • Dùng tua vít kim loại cạy làm rách mép sin khi lắp.
  • Lắp sin sai chiều môi làm kín, dầu vẫn lọt tầng.
  • Siết bích lệch tay, không đủ lực hoặc quá lực.
  • Không đánh dấu đường ống, lắp lộn làm máy chạy ngược.
  • Bỏ qua xả gió, để bọt khí làm lực chập chờn dễ nhầm là sin còn hở.

Tránh được nhóm lỗi này là bạn sửa đúng một lần, không phải mở lại khớp lần hai.

Chọn sin chính hãng, hàng thay thế hay hàng bãi

Trên thị trường có ba nhóm: sin chính hãng, sin hàng thay thế của các nhà làm sin uy tín, và hàng bãi tháo máy. Sin chính hãng và hàng thay thế chất lượng cao cho độ bền và độ kín ổn định. Hàng bãi có thể rẻ nhưng sin cũ đã chai, rất dễ rò lại sớm. Với khớp trung tâm chịu áp cao và khó tháo, chọn sin mới chất lượng tốt là đáng tiền, vì công tháo lắp mới là phần tốn kém nhất chứ không phải giá bộ sin. Thay một lần cho chắc vẫn rẻ hơn mở khớp nhiều lần.

Bảo dưỡng để sin trung tâm bền hơn

Sau khi thay xong, giữ cho sin bền là việc của bảo dưỡng hằng ngày:

  1. Thay dầu và lọc thủy lực đúng chu kỳ theo giờ máy.
  2. Dùng đúng cấp độ nhớt theo khí hậu, ví dụ dầu VG 46 hay VG 68 tùy khuyến cáo.
  3. Giữ dầu khô, tránh để nước lọt vào thùng.
  4. Không để máy làm việc lâu khi dầu quá nóng.
  5. Xử lý sớm khi thấy chớm lết xích, đừng để mòn sâu.

Bảo dưỡng đều tay giúp bộ sin trung tâm giữ kín lâu, và cũng bảo vệ các cụm thủy lực khác trên máy.

Khi nào nên thay cả khớp thay vì chỉ thay sin?

Không phải lúc nào thay sin cũng đủ. Nếu lõi đã xước sâu thành gờ, rỗ nặng hoặc thân bị ăn mòn rãnh, thay mỗi bộ sin chỉ kín được ít bữa. Khi đó nên phục hồi lõi hoặc thay cả khớp trung tâm. Tính chi phí theo tình trạng thực tế: nếu lõi và thân còn tốt, thay bộ sin là kinh tế nhất; nếu bề mặt đã hỏng, cố thay sin nhiều lần còn tốn hơn thay khớp một lần. Thợ có kinh nghiệm sẽ soi bề mặt rồi mới quyết, không thay bừa.

Liên hệ giữa sin trung tâm và các lỗi thủy lực khác

Máy lết xích đôi khi đi kèm các bệnh thủy lực khác cần soi cùng lúc. Ben tự tụt khi giữ tải liên quan phớt xy lanh, bạn có thể xem bài xy lanh bị tụt ben. Ty ben ướt dầu, chảy dầu dọc ty thì xem bài chảy dầu ty ben. Những lỗi này khác gốc với sin trung tâm, nhưng cùng chung một nguyên tắc: giữ dầu sạch và thay sin đúng loại. Khi kiểm tra khớp trung tâm, tiện thể soi luôn các cụm phớt khác để xử lý gọn một đợt.

Chi phí và thời gian dừng máy

Phần tốn nhất khi thay bộ sin trung tâm là công tháo lắp và thời gian máy nằm bãi, không phải giá bộ sin. Khớp nằm sâu, phải tháo nhiều đường ống nên mất công. Vì vậy nên làm gọn một lần cho đúng: soi kỹ bề mặt, thay đủ bộ sin, siết đúng lực và xả gió cẩn thận. Chuẩn bị đủ phụ tùng trước khi tháo giúp rút ngắn thời gian dừng máy. Đặt đúng bộ sin theo mã máy ngay từ đầu tránh cảnh tháo ra rồi phải chờ hàng.

Khi cần thay bộ sin trung tâm hoặc phụ tùng sin phớt thủy lực đúng khớp, hãy gửi đời máy và mã bơm cho đội kỹ thuật Việt Trung Hải để đối chiếu chính xác trước khi đặt hàng. Về vật liệu và chủng loại sin, bạn có thể tham khảo thêm tài liệu của nhà sản xuất như NOK để chọn đúng loại cho điều kiện máy chạy.

Điểm chính

  • Sin trung tâm giữ kín các tầng dầu trong khớp xoay, sin mòn là máy lết xích.
  • Chỉ nghi sin trung tâm khi riêng phần di chuyển yếu lệch, còn đào nâng quay vẫn khỏe.
  • Soi kỹ bề mặt lõi và thân trước khi lắp sin mới, tránh thay xong vẫn rò.
  • Chọn đúng bộ sin theo mã máy và đời máy, không có loại dùng chung.
  • Lắp sin đúng chiều, siết bích đúng lực theo thông số của hãng, xả gió trước khi chạy nặng.
  • Giữ dầu sạch và mát là cách rẻ nhất để kéo dài tuổi thọ bộ sin trung tâm.

Người viết

Trần Quốc Bảo

Trần Quốc Bảo phụ trách mảng bơm và ruột bơm thủy lực tại xưởng Việt Trung Hải. Anh trực tiếp đo áp, đại tu và thử tải bơm cho nhiều đời máy xúc, và viết về nguyên lý bơm, ruột bơm K3V cùng cách xử lý bơm yếu dựa trên ca thực tế tại xưởng.

Phụ tùng liên quan

Đúng bộ phận nói đến trong bài — gửi đời máy hoặc mã bơm để đối chiếu.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào cần thay bộ sin trung tâm trên máy xúc?

Khi máy lết một bên xích, di chuyển yếu hoặc rỉ dầu giữa gầm mà các thao tác đào, nâng, quay vẫn khỏe. Đó là dấu hiệu sin trong khớp trung tâm đã lọt tầng.

Máy lết xích có chắc do sin trung tâm không?

Không chắc. Cần loại trừ mô tơ di chuyển, van và bơm chính trước. Nếu chỉ phần di chuyển yếu lệch còn các thao tác khác khỏe thì mới nghi sin trung tâm.

Có cần thay cả khớp hay chỉ thay bộ sin?

Nếu lõi và thân còn tốt thì chỉ cần thay bộ sin. Nếu lõi xước sâu thành gờ hoặc thân ăn mòn rãnh thì nên phục hồi lõi hoặc thay cả khớp.

Vì sao thay sin xong máy vẫn lết xích?

Thường vì lõi đã xước sâu mà không xử lý, hoặc sin lắp sai chiều, siết bích lệch. Soi kỹ bề mặt lõi trước khi lắp sin mới là bắt buộc.

Nên chọn sin chính hãng hay hàng thay thế?

Sin chính hãng hoặc hàng thay thế chất lượng cao đều bền và kín ổn định. Với khớp trung tâm khó tháo, nên tránh hàng bãi vì sin cũ đã chai, dễ rò lại sớm.

Bài viết liên quan

Van điện từ solenoid và cụm van pilot máy xúc kèm dây điệnHệ thống thủy lực & bơm

Van một chiều thủy lực: 5 dấu hiệu hỏng và cách kiểm tra

Van một chiều thủy lực giữ tải trên xy lanh bằng cách chặn dòng dầu ngược. Nhận biết 5 dấu hiệu hỏng, cách kiểm tra bằng cô lập và tắt máy, và phân biệt tụt do van hay do phớt xy lanh.

Trần Quốc Bảo15 phút

Cần đúng phụ tùng cho máy của bạn?

Gửi đời máy, mã bơm hoặc ảnh tem — đội kỹ thuật đối chiếu và báo giá.

Nhận báo giá