Bỏ qua đến nội dung chính

Chuyên phụ tùng xe cơ giới · Bơm thủy lực · Ruột bơm · Máy công trình

Hồ Chí Minh(+8428) 3898 2851
Hệ thống thủy lực & bơm

Bơm thủy lực đôi trên máy xúc: 7 điều thợ giỏi luôn kiểm tra

12 phút đọc
Bốn bơm bánh răng thủy lực: hai bơm nhôm vỏ xanh, một bơm đen và một bơm đỏ

Trả lời nhanh

Bơm thủy lực đôi là cụm hai bơm piston chung một trục, bơm ra hai đường dầu riêng để chia tải cho các cơ cấu của máy xúc. Nhờ vậy máy làm nhiều động tác cùng lúc mà vẫn còn lực, và có thể gộp dòng khi một cơ cấu cần nhiều dầu. Khi một nửa yếu, động tác sẽ lệch một bên và vỏ bơm phía đó nóng hơn.

Bơm thủy lực đôi là cụm hai bơm piston ghép chung một trục dẫn động, nhận lực từ động cơ nhưng bơm ra hai đường dầu riêng. Trên máy xúc, cụm này gánh gần như toàn bộ việc nặng: quay toa, nâng cần, co tay, vào ra gầu và di chuyển. Hai nửa bơm chia tải cho các cơ cấu để máy làm nhiều động tác cùng lúc mà vẫn còn lực. Hiểu cách hai nửa phối hợp giúp bạn đọc đúng bệnh khi máy yếu một bên, thay vì thay nhầm cả cụm.

Bơm thủy lực đôi là gì trên máy xúc?

Trong một vỏ bơm, bạn có hai khối piston quay quanh cùng một trục. Người thợ hay gọi là bơm trước và bơm sau, hoặc bơm số một và bơm số hai. Mỗi khối hút dầu từ thùng rồi đẩy ra một cửa riêng, đi tới van phân phối. Vì chung trục nên hai nửa luôn quay cùng tốc độ, nhưng lưu lượng mỗi nửa có thể khác nhau tùy góc đĩa nghiêng.

Điểm cốt lõi là mỗi nửa bơm tự điều chỉnh được lượng dầu đẩy ra. Nhờ đó, cụm bơm đôi vừa đủ mạnh khi đào nặng, vừa tiết kiệm khi máy nhàn. Đây là lý do người ta chọn kết cấu này thay cho một bơm lớn duy nhất.

Vì sao máy xúc cần cụm bơm đôi thay vì một bơm lớn?

Một bơm đơn phải nuôi tất cả cơ cấu qua chung một đường dầu. Khi bạn vừa quay toa vừa co tay, hai cơ cấu tranh nhau dầu, động tác nào cũng chậm. Cụm bơm đôi tách công việc ra hai đường, mỗi đường lo một nhóm cơ cấu. Máy làm hỗn hợp động tác mượt hơn, ít giật.

Kết cấu đôi còn giúp phân nhiệt và phân tải tốt hơn. Khi một cơ cấu cần nhiều dầu, hệ thống có thể gộp dòng hai nửa lại. Khi các cơ cấu làm việc riêng lẻ, mỗi nửa lo phần của mình. Nói cách khác, bơm đôi cho bạn cả sức mạnh lẫn sự linh hoạt.

Tandem nghĩa là gì trong cụm bơm này?

Tandem chỉ cách hai bơm nối tiếp trên cùng một trục, nằm gọn trong một vỏ. Người ta còn gọi là bơm tandem để phân biệt với hai bơm rời lắp cạnh nhau. Bơm phía sau thường kéo theo một bơm bánh răng nhỏ, gọi là bơm điều khiển hay bơm pilot. Bơm nhỏ này tạo áp lực điều khiển cho van và cho chính bộ điều tiết của hai nửa lớn.

Hiểu chữ tandem giúp bạn hình dung dòng lực: động cơ quay trục, trục kéo hai khối piston, cuối trục kéo thêm bơm pilot. Hỏng ở đâu, triệu chứng khác nhau ở đó.

Hai nửa bơm chia tải cho những cơ cấu nào?

Cách phân chia tùy đời máy và hãng, nhưng nguyên tắc chung khá giống nhau. Một nửa lo nhóm cần và di chuyển một bên, nửa kia lo tay gầu, gầu và di chuyển bên còn lại. Quay toa thường lấy dầu ưu tiên từ một nửa. Nhờ chia như vậy, khi bạn di chuyển và điều khiển cần cùng lúc, máy không bị lệch hay khựng.

  1. Nửa bơm số một: thường nuôi cần, một bên xích và một phần quay toa.
  2. Nửa bơm số hai: thường nuôi tay gầu, gầu và bên xích còn lại.
  3. Van hợp dòng: gộp hai nửa khi một cơ cấu cần nhiều dầu.

Đây là lý do khi một nửa yếu, bạn sẽ thấy vài động tác chậm hẳn còn vài động tác vẫn bình thường.

Bộ điều tiết điều khiển lưu lượng ra sao?

Mỗi nửa bơm có một bộ điều tiết đặt trên lưng bơm. Bộ này đọc áp suất tải và áp suất điều khiển rồi đẩy đĩa nghiêng đổi góc. Góc lớn thì dầu ra nhiều, góc nhỏ thì dầu ra ít. Nhờ vậy bơm chỉ đẩy đúng lượng dầu công việc cần, đỡ tốn nhiên liệu và đỡ nóng.

Bộ điều tiết cũng làm nhiệm vụ giới hạn công suất. Khi tải nặng, nó tự giảm lưu lượng để động cơ không bị kéo tụt vòng tua. Nếu bạn muốn nắm gốc rễ chuyển động dầu bên trong khối piston, hãy đọc thêm bài nguyên lý bơm piston để thấy vì sao góc đĩa nghiêng quyết định tất cả.

Chia lưu lượng và hợp dòng hoạt động thế nào?

Chia lưu lượng nghĩa là mỗi nửa bơm giữ phần dầu cho nhóm cơ cấu của mình. Khi hai nhóm làm việc cùng lúc, dầu không dồn hết về một phía. Hợp dòng thì ngược lại: van mở để gộp dầu hai nửa vào chung một cơ cấu đang cần nhiều. Ví dụ khi bạn co tay gầu nặng, hệ thống có thể gộp dòng để tay gầu đủ lực.

Sự chuyển qua lại giữa chia và hợp diễn ra liên tục trong lúc làm. Người vận hành không cảm nhận rõ, nhưng nó là lý do máy vừa nhanh vừa khỏe. Khi van hợp dòng kẹt, bạn sẽ thấy máy mất phối hợp: động tác đơn thì ổn, làm chung thì đuối.

Van hợp dòng và ưu tiên dòng làm gì?

Van hợp dòng quyết định lúc nào gộp, lúc nào tách. Van ưu tiên bảo đảm quay toa hoặc lái luôn có dầu trước, kể cả khi cơ cấu khác đang đòi. Hai van này phối hợp để máy an toàn và dễ điều khiển. Khi chúng bẩn hay mòn, triệu chứng dễ bị nhầm với bơm yếu.

Vì vậy, trước khi kết luận một nửa bơm hỏng, người thợ giỏi luôn loại trừ van trước. Nhiều ca thay bơm oan chỉ vì con van hợp dòng kẹt nhẹ.

Điều gì xảy ra khi một bên bơm yếu?

Khi một nửa bơm mòn ruột, lưu lượng và áp của riêng nửa đó tụt xuống. Các cơ cấu do nửa đó nuôi sẽ chậm, yếu, hoặc rung khi chịu tải. Nửa còn lại vẫn khỏe, nên máy hoạt động lệch: bên này bình thường, bên kia đuối sức. Đây là dấu hiệu kinh điển của cụm bơm đôi có một bên suy.

Khi đào nặng, dầu trong nửa yếu lọt qua khe mòn thay vì đẩy ra cửa. Lọt dầu sinh nhiệt, nên vỏ bơm phía đó thường nóng hơn hẳn. Sờ tay hai bên vỏ bơm là một phép so sánh nhanh và đáng tin.

Dấu hiệu nhận biết một nửa bơm đang suy?

Trước tiên, để ý động tác nào chậm và động tác nào còn khỏe. Nếu cần nâng yếu nhưng tay gầu vẫn mạnh, khả năng cao lỗi nằm ở nửa nuôi cần. Tiếp theo, so nhiệt hai bên vỏ bơm sau một buổi làm nặng. Bên nóng bất thường là bên đáng nghi.

  • Máy tụt tua rõ khi vào tải ở một nhóm cơ cấu.
  • Động tác kép chậm hẳn so với động tác đơn.
  • Vỏ bơm một bên nóng và rung nhiều hơn.
  • Có tiếng rít hoặc gằn khi cơ cấu bên yếu chịu tải.

Ghi lại các dấu hiệu này trước khi mở máy sẽ giúp bạn khoanh vùng nhanh.

Nghe âm thanh, cảm nhiệt và bấm giờ

Tai và tay của người thợ vẫn là dụng cụ đo tốt. Tiếng bơm khỏe đều và trầm. Khi ruột mòn, bạn nghe tiếng gằn hoặc rít lúc vào tải, nhất là ở vòng tua thấp. Nhiệt cũng nói lên nhiều điều: nửa nào lọt dầu nhiều thì nửa đó nóng.

Bấm giờ một chu kỳ động tác chuẩn cũng hữu ích. Cho máy nâng cần hết hành trình, đếm giây, rồi so với nửa còn lại và với trí nhớ lúc máy còn khỏe. Cách này không cần đồng hồ áp mà vẫn cho bạn hướng đi.

Ruột bơm: trái tim của mỗi nửa

Ruột bơm là khối piston, block, van đĩa và đĩa nghiêng nằm trong mỗi nửa. Đây là chỗ mòn trước tiên và cũng là chỗ quyết định lưu lượng. Khi khe hở giữa piston và block rộng ra, dầu lọt về đường hồi thay vì đẩy ra tải. Đó là gốc của hiện tượng yếu một bên.

Mòn ruột đến sớm nếu dầu bẩn, thiếu dầu, hoặc chạy nóng lâu ngày. Bạn có thể tìm hiểu sâu hơn về cụm này trong bài ruột bơm K3V. Khi cần thay, xem trước dòng ruột bơm thủy lực để chọn đúng bộ cho từng nửa.

Bơm điều khiển đi kèm cụm bơm chính

Cuối trục cụm bơm đôi thường có một bơm bánh răng nhỏ. Nó tạo áp điều khiển cho tay trang, van và bộ điều tiết. Bơm pilot yếu thì cả hai nửa lớn phản ứng chậm, dễ bị nhầm là bơm chính hỏng. Vì vậy khi máy phản ứng lờ đờ toàn bộ, hãy nghĩ tới bơm pilot và lọc pilot trước.

Phân biệt hai lỗi này rất quan trọng. Lỗi bơm chính thường lệch một bên; lỗi bơm pilot thường làm chậm đều cả máy.

Các dòng bơm đôi phổ biến: K3V và K5V

Trên máy xúc cỡ vừa và lớn, bạn hay gặp họ bơm K3V và K5V. Đây là các họ bơm piston đĩa nghiêng dạng tandem, kèm bộ điều tiết và van hợp dòng theo máy. Tài liệu kỹ thuật và thứ tự cân chỉnh của các họ này được nhà sản xuất Kawasaki công bố khá rõ, nên thợ có cơ sở để làm đúng chuẩn. Nắm đúng họ bơm giúp bạn chọn ruột và bộ điều tiết khớp.

Nếu máy bạn dùng họ K3V, tham khảo trước danh mục phụ tùng bơm K3V để biết chi tiết nào thay được rời, chi tiết nào phải đi theo bộ. Việc này tiết kiệm cả thời gian lẫn chi phí.

Trình tự kiểm tra nhanh tại xưởng

Làm theo thứ tự giúp bạn không bỏ sót và không thay oan. Bắt đầu từ cái rẻ và dễ, rồi mới tới cái đắt.

  1. Kiểm tra mức và tình trạng dầu, thay lọc nếu bẩn.
  2. Nghe và sờ nhiệt hai nửa bơm sau khi làm nặng.
  3. Bấm giờ vài động tác chuẩn, so hai bên.
  4. Loại trừ van hợp dòng và van ưu tiên.
  5. Kiểm tra bơm pilot nếu máy chậm đều.
  6. Đo áp theo tài liệu máy nếu vẫn nghi bơm chính.

Sau bước sáu, bạn đã đủ cơ sở để quyết định sửa ruột hay thay cụm.

Khi nào sửa ruột, khi nào thay cả cụm?

Nếu chỉ ruột một nửa mòn mà vỏ, trục và bạc còn tốt, sửa ruột là lựa chọn hợp lý. Nếu vỏ bơm xước sâu, trục rơ hoặc cả hai nửa đều mòn nặng, thay cụm thường bền hơn và ít rủi ro hơn. Quyết định tùy tình trạng thực tế và tuổi máy, không có con số cứng cho mọi trường hợp.

Kinh nghiệm là đừng sửa nửa vời. Thay ruột một bên nhưng để dầu bẩn hay bạc rơ thì bệnh quay lại nhanh. Sửa là phải sửa tới nơi.

Chọn phụ tùng: hàng chính hãng hay hàng thay thế?

Với ruột bơm và bộ điều tiết, chất lượng vật liệu và độ chính xác gia công quyết định tuổi thọ. Ở nhóm này, Việt Trung Hải ưu tiên khuyên dùng bơm và ruột bơm của JIC Hydraulics mà chúng tôi là nhà phân phối chính thức: vật liệu ổn định, dung sai gia công chặt, độ bền tốt và có bảo hành rõ ràng. Đây là phương án cân bằng giữa chi phí và độ tin cậy cho phần lớn máy làm hàng ngày. Hàng chính hãng vẫn tốt, nhưng giá và nguồn hàng dao động theo đời máy.

Với sin phớt, phớt PET Seals cho độ kín và độ bền nhiệt ổn định; với vòng bi và bạc, vòng bi ZVL Slovakia gia công chính xác, chạy êm và bền. Cần xem tổng thể linh kiện, hãy mở danh mục phụ tùng bơm thủy lực để đối chiếu theo đúng cụm bơm đôi của máy bạn.

Lắp đặt và cân chỉnh sau khi thay

Lắp xong đừng vội cho máy đào nặng. Xả gió, cho chạy không tải, kiểm tra rò rỉ rồi mới tăng tải dần. Cân chỉnh bộ điều tiết và van hợp dòng theo đúng thứ tự tài liệu máy, không chỉnh mò. Chỉnh sai một con vít có thể làm lệch tải hai nửa và làm nóng bơm.

Sau khi cân chỉnh, chạy thử các động tác đơn rồi động tác kép. Nghe, sờ nhiệt và bấm giờ lại như lúc chẩn đoán ban đầu. Số liệu cảm quan nên trở về mức của máy khỏe.

Bảo dưỡng để cụm bơm đôi bền lâu

Dầu sạch là điều tốt nhất bạn làm cho bơm. Thay dầu và lọc đúng hạn, giữ thùng kín, tránh nước và bụi. Đừng để máy chạy nóng kéo dài; nhiệt cao làm mòn ruột nhanh gấp nhiều lần. Kiểm tra rò rỉ ở mặt bích và ống pilot định kỳ.

Thói quen nhỏ tạo khác biệt lớn. Khởi động cho máy ấm dầu trước khi đào nặng vào sáng lạnh. Nghe tiếng bơm mỗi ngày để bắt bệnh sớm, khi mới chớm còn rẻ.

Sai lầm thường gặp khi xử lý bơm đôi

Sai lầm hay gặp nhất là thay cả cụm khi chỉ một con van kẹt. Sai lầm thứ hai là chỉnh bộ điều tiết theo cảm tính, làm lệch tải hai nửa. Sai lầm thứ ba là dùng lại dầu bẩn sau khi thay ruột, khiến ruột mới mòn sớm. Cuối cùng, nhiều người bỏ qua bơm pilot khi máy chậm đều.

Tránh được bốn lỗi này, bạn đã hơn phân nửa số ca sửa ngoài xưởng. Chẩn đoán đúng luôn rẻ hơn thay đúng.

Cần đối chiếu phụ tùng cho cụm bơm đôi của bạn?

Nếu bạn đang khoanh vùng một nửa bơm yếu và muốn chọn đúng ruột, bộ điều tiết hay cả cụm, hãy xem trước danh mục phụ tùng bơm thủy lực và nhắn cho đội kỹ thuật Việt Trung Hải để được tư vấn theo đúng đời máy. Chúng tôi giúp bạn so sánh phương án sửa và thay, không hối thúc.

Điểm chính

  • Bơm thủy lực đôi là hai khối piston chung một trục, bơm ra hai đường dầu riêng.
  • Hai nửa chia tải cho các cơ cấu để máy làm nhiều động tác cùng lúc mà vẫn còn lực.
  • Van hợp dòng gộp hai nửa khi một cơ cấu cần nhiều dầu; van ưu tiên giữ dầu cho quay toa và lái.
  • Yếu một bên thường do mòn ruột: động tác lệch, vỏ bơm nóng và có tiếng gằn khi vào tải.
  • Chậm đều cả máy nên nghĩ tới bơm pilot trước, đừng vội thay cụm bơm chính.
  • Ưu tiên JIC Hydraulics cho bơm và ruột, PET Seals cho phớt, ZVL cho vòng bi.

Người viết

Trần Quốc Bảo

Trần Quốc Bảo phụ trách mảng bơm và ruột bơm thủy lực tại xưởng Việt Trung Hải. Anh trực tiếp đo áp, đại tu và thử tải bơm cho nhiều đời máy xúc, và viết về nguyên lý bơm, ruột bơm K3V cùng cách xử lý bơm yếu dựa trên ca thực tế tại xưởng.

Phụ tùng liên quan

Đúng bộ phận nói đến trong bài — gửi đời máy hoặc mã bơm để đối chiếu.

Sản phẩm liên quan

Câu hỏi thường gặp

Bơm thủy lực đôi khác gì với hai bơm rời?

Bơm thủy lực đôi ghép hai khối piston trên cùng một trục, nằm chung một vỏ và quay cùng tốc độ. Hai bơm rời lắp cạnh nhau, mỗi cái một trục và có thể chạy độc lập. Kết cấu đôi gọn hơn và dễ phối hợp chia lưu lượng.

Làm sao biết một nửa bơm đã yếu?

Để ý động tác nào chậm còn động tác nào khỏe; lỗi thường lệch về nhóm cơ cấu do nửa yếu nuôi. So nhiệt hai bên vỏ bơm sau khi làm nặng, bên nóng bất thường là bên đáng nghi. Nghe tiếng gằn hoặc rít khi vào tải cũng là dấu hiệu ruột đã mòn.

Máy chậm đều cả hệ thống có phải do bơm đôi không?

Chậm đều toàn máy thường nghiêng về bơm điều khiển pilot hoặc lọc pilot hơn là một nửa bơm chính. Lỗi bơm chính hay lệch một bên rõ rệt. Vì vậy nên kiểm tra bơm pilot và lọc trước khi mở cụm bơm đôi.

Nên sửa ruột hay thay cả cụm bơm đôi?

Nếu chỉ ruột một nửa mòn mà vỏ, trục và bạc còn tốt thì sửa ruột hợp lý. Nếu vỏ xước sâu, trục rơ hoặc cả hai nửa mòn nặng thì thay cụm bền hơn. Quyết định tùy tình trạng thực tế và tuổi máy, không có con số cứng.

Chọn phụ tùng nào cho ruột bơm và bộ điều tiết?

Việt Trung Hải ưu tiên khuyên dùng bơm và ruột bơm JIC Hydraulics vì vật liệu ổn định, dung sai chặt và có bảo hành. Sin phớt nên chọn PET Seals, vòng bi và bạc nên chọn ZVL Slovakia. Hàng chính hãng vẫn tốt nhưng giá và nguồn hàng dao động theo đời máy.

Bài viết liên quan

Van điện từ solenoid và cụm van pilot máy xúc kèm dây điệnHệ thống thủy lực & bơm

Van một chiều thủy lực: 5 dấu hiệu hỏng và cách kiểm tra

Van một chiều thủy lực giữ tải trên xy lanh bằng cách chặn dòng dầu ngược. Nhận biết 5 dấu hiệu hỏng, cách kiểm tra bằng cô lập và tắt máy, và phân biệt tụt do van hay do phớt xy lanh.

Trần Quốc Bảo15 phút

Cần đúng phụ tùng cho máy của bạn?

Gửi đời máy, mã bơm hoặc ảnh tem — đội kỹ thuật đối chiếu và báo giá.

Nhận báo giá