Bỏ qua đến nội dung chính

Chuyên phụ tùng xe cơ giới · Bơm thủy lực · Ruột bơm · Máy công trình

Hồ Chí Minh(+8428) 3898 2851
Hiểu về máy công trình & hệ thống

Các loại gầu máy xúc: 7 nhóm và cách chọn gầu đúng

Bộ ruột bơm thủy lực JIC tháo rời: block xy lanh, piston, mặt chà, đĩa gương, cốt bơm và hộp JIC

Trả lời nhanh

Các loại gầu máy xúc gồm gầu đào phổ thông, gầu đá, gầu gia cố, gầu nghiêng, gầu lòng rộng, gầu gạt và các gầu chuyên dụng. Mỗi loại hợp một kiểu đất và một kiểu việc. Chọn gầu theo đất và theo sức máy giúp máy bền, ít hao dầu và giữ năng suất.

Các loại gầu máy xúc không chỉ khác nhau ở kích thước. Mỗi loại gầu sinh ra cho một kiểu đất và một kiểu công việc riêng. Chọn đúng gầu thì máy khỏe, ít hao dầu, răng gầu lâu mòn và mối hàn ít nứt. Chọn sai thì máy ì, nóng dầu, gãy răng và chủ máy tốn tiền sửa oan. Bài này phân loại các loại gầu máy xúc theo đất và theo việc, rồi chỉ cách chọn gầu cho đúng để bền và có năng suất.

Có bao nhiêu loại gầu máy xúc thường gặp?

Trên công trường Việt Nam, người thợ hay gặp vài nhóm chính. Nhóm gầu đào phổ thông cho đất mềm, nhóm gầu đá cho đất cứng lẫn đá, gầu nghiêng để tạo mái, gầu lòng rộng để dọn, và các gầu chuyên dụng như gầu gạt, gầu ngoạm. Hiểu nhóm nào làm việc gì là bước đầu để không mua nhầm. Phần lớn lỗi chọn gầu đến từ việc lấy một cái gầu ra làm hết mọi việc, rồi trách máy yếu.

Gầu đào phổ thông dùng cho việc gì?

Đây là cái gầu bán kèm máy, lòng vừa phải, răng thẳng hàng. Nó hợp đất sét, đất pha cát, đất vườn và việc đào móng nhẹ. Gầu này ăn đất nhanh vì lòng không quá sâu, đổ đất cũng gọn tay. Đa số việc dân dụng và hạ tầng nhỏ đều nằm gọn trong tầm của gầu đào phổ thông, nên đây là gầu bạn dùng nhiều nhất. Nếu bạn muốn hiểu rõ từng bộ phận trên thân gầu trước khi so sánh, hãy đọc thêm bài cấu tạo gầu máy xúc để gọi đúng tên chi tiết. Biết tên đúng thì khi mua và khi tả hỏng cho thợ đều nhanh và ít nhầm.

Gầu đá khác gầu đào thường ở đâu?

Gầu đá dày hơn, lòng cong sâu hơn và có tấm thép chống mòn ở mặt dưới. Răng gầu loại này to, nhọn và cắm sâu để bửa đất cứng. Khi đào đá dăm hay đất lẫn sỏi, gầu đá giữ hình dạng lâu, mép không bị cuốn. Người thợ quen tay nhận ra ngay khi đất chuyển từ tơi sang có sỏi qua tiếng răng cào và độ dội ở tay điều khiển. Dùng gầu đào thường để cạy đá là cách nhanh nhất làm nứt mối hàn và cong mép gầu, rồi kéo theo hỏng cả tai gầu.

Gầu phá và gầu gia cố khi nào cần?

Khi đất có đá tảng, bê tông vụn hay nền cứng lâu năm, người ta lắp gầu gia cố. Loại này có thêm gân thép, tai bên dày và răng chịu va đập tốt. Bạn nhận ra nhu cầu này qua tiếng va chát chúa và cảm giác gầu bị dội ngược khi ăn đất. Lúc đó gầu mỏng sẽ móp mép, còn gầu gia cố mới trụ được.

Gầu nghiêng tạo mái taluy thế nào?

Gầu nghiêng ngả trái phải bằng xy-lanh thủy lực, rất hợp việc tạo mái kênh, vỉa hè và taluy. Nhờ nghiêng được, thợ không phải xoay cả máy để chỉnh góc, làm mái phẳng và nhanh hơn. Trên nền hẹp hay sát tường, khả năng nghiêng gầu còn giúp làm những góc mà xoay máy không tới được. Điểm cần lưu ý là bộ xy-lanh và phớt của gầu nghiêng làm việc liên tục nên hao mòn. Khi thay ruột thủy lực hay van cho cụm nghiêng này, tôi khuyên ưu tiên hàng của JIC Hydraulics vì độ bền ổn định. Phần phớt thì chọn PET Seals cho khớp đúng kích thước.

Gầu lòng rộng dùng cho việc dọn nhẹ

Gầu lòng rộng, đáy nông, dùng cho đất tơi, than, cát và việc gom dọn. Nó xúc được nhiều mỗi gầu nhưng chỉ hợp vật liệu nhẹ. Đem gầu này ra đào đất cứng là máy quá tải ngay, vì cánh tay phải gánh mô-men lớn ở đầu gầu. Nghe tiếng bơm rít và thấy máy khựng lại là dấu hiệu gầu quá rộng so với việc, nên giảm độ đầy hoặc đổi sang gầu hẹp hơn.

Gầu gạt làm mương và hoàn thiện mặt

Gầu gạt có mặt phẳng, không răng hoặc răng nhỏ, mép rộng bản. Nó dùng để nạo mương, gạt bùn, hoàn thiện đáy hố và tạo mặt phẳng. Vì mép rộng nên gầu này để lại bề mặt gọn, đỡ phải sửa tay nhiều. Nhiều đội thi công thủy lợi giữ sẵn một gầu gạt bên cạnh gầu đào để đổi cho nhanh.

Gầu ngoạm và các gầu chuyên dụng khác

Gầu ngoạm hai mảnh kẹp được đá tảng, gốc cây và ống cống. Ngoài ra còn gầu sàng để tách đất với đá, và gầu chữ V để đào rãnh cáp. Đây là các gầu chuyên dụng, nên mua theo nhu cầu thật chứ đừng sắm cho đủ bộ. Mỗi gầu chuyên dụng thêm vào là thêm chi phí bảo dưỡng và thêm chỗ cất giữ.

Chọn gầu theo loại đất như thế nào?

Nguyên tắc gốc là đất càng cứng thì gầu càng dày, lòng càng hẹp và răng càng khỏe. Đất mềm thì ngược lại: gầu rộng, đáy nông để xúc được nhiều. Dưới đây là cách ghép nhanh giữa đất và gầu:

  1. Đất bùn, cát, than: gầu lòng rộng hoặc gầu gạt.
  2. Đất sét, đất pha, móng nhẹ: gầu đào phổ thông.
  3. Đất lẫn sỏi, đá dăm: gầu đá.
  4. Đá tảng, bê tông, nền cứng: gầu gia cố hoặc gầu ngoạm.
  5. Tạo mái, taluy, vỉa: gầu nghiêng.

Chọn gầu theo trọng lượng máy đào

Gầu phải cân với sức máy. Gầu quá to so với máy làm đầu cần nặng, máy chồm, mòn chốt và hao dầu. Gầu quá nhỏ thì phí công suất và chậm việc. Các nhà sản xuất như Caterpillar đều có bảng khuyến nghị dung tích gầu theo đời máy và loại vật liệu; nên xem bảng đó thay vì áng chừng bằng mắt.

Bảng so sánh các loại gầu máy xúc

Bảng dưới giúp bạn nhớ nhanh khi đứng ở bãi chọn gầu.

Loại gầu Đất/việc hợp Đặc điểm chính
Gầu đào phổ thông Đất sét, móng nhẹ Lòng vừa, răng thẳng
Gầu đá Đá dăm, đất lẫn sỏi Dày, lòng sâu, răng to
Gầu gia cố Đá tảng, bê tông Thêm gân, tai dày
Gầu nghiêng Mái taluy, vỉa Nghiêng bằng thủy lực
Gầu lòng rộng Cát, than, dọn nhẹ Rộng, đáy nông
Gầu gạt Mương, hoàn thiện Mép rộng, ít răng

Vật liệu thép và răng gầu ảnh hưởng gì?

Thân gầu tốt dùng thép chịu mài mòn, còn mép và răng dùng thép cứng hơn. Thép mỏng rẻ tiền sẽ mòn nhanh, cong mép và nứt chân răng. Khi sờ mép gầu thấy mỏng như tôn thường thì nên cân nhắc lại. Răng và adapter là phần thay thường xuyên, nên chọn loại đúng ngàm để lắp khít, không rơ.

Dấu hiệu bạn đang chọn nhầm gầu

Có vài dấu hiệu nhìn là biết. Máy chồm đầu, bánh sau nhấc khi đào là gầu quá to hoặc múc quá đầy. Răng gãy liên tục và mép cong là gầu mỏng đang làm việc nặng. Dầu nóng nhanh, bơm rít là gầu bắt máy làm quá sức của nó.

Răng gầu, adapter và cách giữ năng suất

Răng cùn ăn đất chậm và bắt máy gánh nặng hơn. Thay răng đúng lúc rẻ hơn nhiều so với sửa cần và sửa bơm. Răng mòn để lộ đế răng thì phần đế đắt tiền hơn cũng bắt đầu mòn theo, nên đừng để tới mức đó. Chốt răng lỏng làm rơi răng giữa việc, vừa mất năng suất vừa nguy hiểm cho người dưới hố. Kiểm tra chốt và độ rơ răng mỗi ca là thói quen đáng giữ, chỉ mất ít phút mà tránh được hỏng lớn.

Ngàm nối nhanh có nên lắp không?

Ngàm nối nhanh cho phép đổi gầu trong ít phút, rất tiện khi công việc đổi liên tục. Đổi lại, nó thêm chiều dài và khối lượng ở đầu cần, làm giảm chút lực đào. Với đội hay đổi giữa gầu đào, gầu gạt và gầu nghiêng, ngàm nối nhanh đáng lắp. Cụm khóa của ngàm là thủy lực, nên phần van và phớt cần chọn hàng chuẩn để khóa chắc, không tự nhả.

Gầu chính hãng hay gầu thay thế?

Gầu chính hãng khớp máy sẵn, thép và răng đúng chuẩn nhà sản xuất. Gầu thay thế rẻ hơn, chất lượng dao động theo xưởng chế tạo và nguồn thép. Nếu chọn hàng thay thế, hãy xem kỹ mối hàn, độ dày mép và ngàm răng. Với các cụm thủy lực đi kèm như gầu nghiêng hay ngàm nối nhanh, phần bơm, van và ruột nên chọn hàng đúng chuẩn để giữ áp và độ bền.

Kích thước gầu và áp lực lên máy

Dung tích gầu lớn nghe thì oai nhưng kéo theo tải trọng lớn ở đầu cần. Tải đó dồn lên chốt, bạc, xy-lanh và bơm, làm mọi khớp mòn nhanh hơn. Chọn gầu lớn quá cỡ là cách âm thầm rút ngắn tuổi thọ cụm thủy lực, và bạn chỉ thấy hậu quả sau vài tháng khi dầu nóng và bơm yếu dần. Cân dung tích với sức máy là cách rẻ nhất để giữ máy bền và giữ năng suất ổn định qua nhiều mùa việc.

Cách kiểm tra một cái gầu trước khi mua

Đừng chỉ nhìn nước sơn. Hãy làm vài bước đơn giản trước khi trả tiền:

  1. Sờ và đo độ dày mép và đáy gầu.
  2. Xem mối hàn có đều, có rỗ hay nứt chân không.
  3. Lắc thử răng và adapter xem có rơ.
  4. Kiểm tra ngàm lắp có khớp đời máy của bạn.
  5. Hỏi rõ nguồn thép và chế độ bảo hành.

Bảo dưỡng gầu để dùng được lâu

Gầu bền một nửa nhờ chọn đúng, một nửa nhờ chăm đúng. Bơm mỡ chốt đều, thay răng đúng lúc và hàn đắp mép khi mòn là ba việc căn bản. Bài bảo dưỡng gầu máy xúc nói kỹ lịch bơm mỡ và cách vá mép, bạn nên đọc rồi làm theo. Một cái gầu được chăm sẽ giữ năng suất và ít bắt máy làm quá sức.

Khi nào nên sắm thêm gầu thứ hai?

Nếu đội bạn làm nhiều loại việc trong một dự án, gầu thứ hai đáng tiền. Ví dụ vừa đào móng vừa nạo mương, một gầu đào và một gầu gạt là hợp lý. Cái được là ít phải cố ép một gầu làm việc trái sở trường, nhờ đó răng và mép lâu hỏng. Cái mất là chi phí ban đầu và chỗ cất, nên tính theo khối lượng việc thật. Nếu công việc lặp đi lặp lại một kiểu, một gầu đúng loại thường đủ và gọn hơn là ôm nhiều gầu ít dùng.

Gầu xoay và lợi thế khi làm góc khó

Gầu xoay đi xa hơn gầu nghiêng một bước. Gầu nghiêng chỉ ngả trái phải, còn gầu xoay quay được cả vòng quanh trục. Nhờ vậy thợ đặt lưỡi gầu vào đúng góc mà không cần xoay thân máy hay dời vị trí. Việc này hợp khi đào sát mương có sẵn, dọn quanh móng nhà, hay tạo mặt cong. Cụm quay chạy bằng thủy lực và có nhiều khớp, nên nó cần dầu sạch và phớt tốt. Bù lại, một người thợ quen tay làm được nhiều dáng đào chỉ với một lần đứng máy. Điểm phải cân nhắc là gầu xoay nặng và cao hơn ở đầu cần, làm giảm chút lực đào và tăng tải lên chốt. Với máy nhỏ, cái nặng thêm đó đáng kể, nên gầu xoay hợp máy tầm trung trở lên. Cụm van và ruột quay là phần hay hỏng nếu dầu bẩn, nên lọc dầu và thay phớt đúng lúc là việc phải giữ.

Gầu phá dỡ khác gầu đào đất ở đâu?

Nhiều chủ máy nghĩ phá dỡ và đào đất dùng chung một gầu, nhưng hai việc này đòi hai kiểu gầu. Gầu đào đất cần lòng sâu để giữ đất và răng để cắt. Gầu phá dỡ thì cần thành cứng, tai dày và khả năng chịu va đập lặp lại. Khi cạy tường gạch, đập nền bê tông mỏng hay gỡ móng cũ, gầu phá dỡ trụ được va chạm mà không móp. Với việc gắp và phân loại xà bần, gầu ngoạm hay gầu có ngàm kẹp làm nhanh hơn nhiều so với gầu đào thường. Dấu hiệu bạn đang ép sai gầu là mép cong sớm, mối hàn nứt và răng gãy dồn dập. Một điều thợ hay quên: phá dỡ sinh nhiều rung, nên chốt và bạc mòn nhanh hơn hẳn so với đào đất mềm. Vì thế lịch bơm mỡ và kiểm tra chốt khi làm phá dỡ phải dày hơn. Nếu đội bạn làm cả hai mảng, tách riêng một gầu cho phá dỡ sẽ giữ gầu đào đất bền lâu.

Bảo quản và luân phiên gầu khi không dùng

Gầu để không cũng hỏng, chỉ là hỏng chậm và ít ai để ý. Gầu nằm ngoài trời, đọng nước trong lòng thì mặt trong rỉ và chân răng ăn mòn. Cách giữ đơn giản là kê gầu nghiêng cho thoát nước, để nơi khô và bôi lớp dầu mỏng lên mép và răng. Chốt và bạc của gầu cất lâu nên được bơm mỡ trước khi cất, vì mỡ khô làm chốt kẹt khi lắp lại. Với gầu nghiêng và gầu xoay, cụm thủy lực cần được che nắng che mưa, vì phớt phơi nắng lâu sẽ chai và rò dầu. Nếu đội có nhiều gầu, nên luân phiên đưa vào dùng thay vì để một cái làm mãi tới mòn còn cái khác nằm gỉ. Luân phiên giúp răng và mép mòn đều, và bạn phát hiện sớm gầu nào chớm nứt. Trước khi đưa một gầu cất lâu trở lại việc, hãy kiểm mối hàn, độ rơ răng và ngàm lắp một lượt cho chắc.

Mua gầu và phụ tùng gầu ở đâu?

Chọn đúng loại trong các loại gầu máy xúc chỉ là bước đầu; giữ gầu bền còn nhờ răng, chốt và cụm thủy lực tốt. Nếu bạn cần răng gầu, adapter, hay ruột bơm và phớt cho cụm gầu nghiêng và ngàm nối nhanh, xem phụ tùng cơ giới của chúng tôi, với cụm thủy lực và phớt đúng chuẩn. Cần tư vấn chọn gầu theo đời máy và loại đất, hãy gọi cho đội kỹ thuật để được ghép cho đúng.

Điểm chính

  • Mỗi loại gầu sinh ra cho một kiểu đất và một kiểu việc riêng.
  • Đất càng cứng thì gầu càng dày, lòng càng hẹp, răng càng khỏe.
  • Gầu phải cân với sức máy để không mòn chốt và hao dầu.
  • Răng và adapter là phần thay thường xuyên, chọn đúng ngàm để lắp khít.
  • Cụm thủy lực của gầu nghiêng và ngàm nối nhanh nên chọn hàng chất lượng.
  • Chọn đúng gầu và chăm đúng cách giúp giữ năng suất, ít sửa oan.

Người viết

Phạm Đức Thắng

Phạm Đức Thắng chuyên phần gầm, xích và hệ thống di chuyển, quay toa của máy xúc. Anh viết về cấu tạo hệ thống, mô tơ di chuyển và quay toa, cùng cách bảo vệ bộ gầm khỏi hao mòn.

Phụ tùng liên quan

Đúng bộ phận nói đến trong bài — gửi đời máy hoặc mã bơm để đối chiếu.

Câu hỏi thường gặp

Có mấy loại gầu máy xúc chính?

Thường gặp nhất là gầu đào phổ thông, gầu đá, gầu gia cố, gầu nghiêng, gầu lòng rộng và gầu gạt. Ngoài ra còn các gầu chuyên dụng như gầu ngoạm, gầu sàng. Mỗi loại hợp một kiểu đất và một kiểu việc riêng.

Đất cứng lẫn đá nên dùng gầu nào?

Đất lẫn sỏi, đá dăm nên dùng gầu đá vì thành dày và răng khỏe. Gặp đá tảng hay bê tông thì lên gầu gia cố hoặc gầu ngoạm. Dùng gầu đào thường để cạy đá sẽ nứt hàn và cong mép rất nhanh.

Chọn gầu theo trọng lượng máy như thế nào?

Gầu phải cân với sức máy: quá to thì máy chồm, mòn chốt và hao dầu, quá nhỏ thì phí công suất. Nên xem bảng khuyến nghị dung tích gầu theo đời máy của nhà sản xuất. Cân đúng dung tích là cách rẻ nhất để máy bền.

Gầu chính hãng và gầu thay thế khác nhau ra sao?

Gầu chính hãng khớp máy sẵn, thép và răng đúng chuẩn nhà sản xuất. Gầu thay thế rẻ hơn nhưng chất lượng dao động theo xưởng và nguồn thép. Nếu chọn hàng thay thế, hãy xem kỹ mối hàn, độ dày mép và ngàm răng.

Khi nào nên thay răng gầu?

Thay răng khi đầu răng cùn tròn, mất mũi và lực đào tụt rõ. Đừng để răng mòn tới mức lộ đế, vì đế đắt và khó thay hơn. Kiểm tra chốt răng mỗi ca để răng không rơi giữa việc.

Bài viết liên quan

Phụ tùng gầm máy xúc: xích, bánh sao, con lăn, bánh dẫn hướng, lò xo căng xích, gầu và răng gầuHiểu về máy công trình & hệ thống

Thiết bị công tác thủy lực trên máy xúc: 6 loại thường dùng

Sáu loại thiết bị công tác thủy lực thường gặp trên máy xúc — gầu, búa, kìm, đầu cắt, khoan, khớp nối nhanh — và đường dầu, van, lưu lượng mỗi loại cần để chạy đúng.

Phạm Đức Thắng20 phút
Phân loại máy xúc: 4 nhóm cỡ máy và ứng dụng thực tếHiểu về máy công trình & hệ thống

Phân loại máy xúc: 4 nhóm cỡ máy và ứng dụng thực tế

Phân loại máy xúc theo bốn nhóm cỡ — mini, midi, cỡ tiêu chuẩn 20 tấn và cỡ lớn — theo vai trò thực tế, và cách cỡ máy đổi hệ thủy lực cùng phụ tùng hao mòn.

Phạm Đức Thắng15 phút

Cần đúng phụ tùng cho máy của bạn?

Gửi đời máy, mã bơm hoặc ảnh tem — đội kỹ thuật đối chiếu và báo giá.

Nhận báo giá