Bỏ qua đến nội dung chính

Chuyên phụ tùng xe cơ giới · Bơm thủy lực · Ruột bơm · Máy công trình

Hồ Chí Minh(+8428) 3898 2851
Hiểu về máy công trình & hệ thống

Hệ thống di chuyển máy xúc: 7 bộ phận và cách chạy bền

12 phút đọc
Đĩa ma sát, đĩa thép và vành răng quay toa máy xúc

Trả lời nhanh

Hệ thống di chuyển máy xúc là cụm gầm gồm xích, bánh sao, con lăn, bánh dẫn hướng, mô tơ di chuyển và hộp số cuối. Các bộ phận này truyền lực theo một chuỗi khép kín để máy tiến, lùi và xoay. Khi một chi tiết mòn, cả cụm chịu tải lệch và hỏng nhanh hơn, nên lái êm và kiểm tra đều đặn là cách giữ gầm bền.

Hệ thống di chuyển máy xúc là toàn bộ cụm gầm giúp máy tiến, lùi và xoay hướng trên mọi địa hình. Nó gồm dải xích, bánh sao, con lăn, bánh dẫn hướng, cụm căng xích, mô tơ di chuyển và hộp số cuối. Các bộ phận này ăn khớp với nhau theo một chuỗi truyền lực khép kín. Khi một mắt xích mòn hay một con lăn kẹt, cả cụm chịu tải lệch và hỏng dần. Bài này giải thích từng bộ phận, cách chúng phối hợp, và những thói quen lái giúp bộ gầm bền lâu.

Hệ thống di chuyển máy xúc gồm những bộ phận nào?

Cụm di chuyển chia làm hai nhóm: phần quay bên trên và phần đi bên dưới. Phần đi nằm dưới khung gầm, chịu toàn bộ trọng lượng máy. Nó gồm dải xích, bánh sao dẫn động, bánh dẫn hướng phía trước, hàng con lăn dưới, vài con lăn trên và lò xo căng xích. Sức mạnh từ động cơ đi qua bơm thủy lực, tới mô tơ di chuyển, rồi qua hộp số cuối để quay bánh sao. Bánh sao kéo dải xích, và cả máy trườn đi. Hiểu sơ đồ này giúp bạn biết chỗ nào chịu lực nhiều nhất và hỏng trước.

Xích máy xúc: mắt xích, guốc và chốt bạc

Dải xích không phải một khối liền. Nó là chuỗi mắt xích nối nhau bằng chốt và bạc. Bên ngoài mỗi mắt bắt một tấm guốc để bám đất. Chốt và bạc là chỗ chịu ma sát nhiều nhất mỗi lần xích cuốn qua bánh sao. Khi bạc mòn, bước xích dài ra, và xích bắt đầu nhảy răng trên bánh sao. Đó là lý do một dải xích cũ kêu lụp cụp khi máy đi. Việc theo dõi độ căng nằm trong bài căng xích máy xúc mà bạn nên đọc kèm bài này.

Bánh sao dẫn động và vai trò truyền lực

Bánh sao là bánh răng lớn ăn vào bạc của dải xích. Nó nhận mô-men từ hộp số cuối và biến chuyển động quay thành lực kéo dải xích. Răng bánh sao chịu va đập mỗi lần ăn khớp với bạc. Khi răng mòn nhọn như lưỡi câu, xích không còn ôm đều, và hiện tượng trượt răng xuất hiện. Bánh sao mòn thường kéo theo xích mòn nhanh hơn. Vì vậy thợ hay thay chúng theo cụm chứ ít khi thay lẻ từng món.

Con lăn dưới và con lăn trên

Con lăn dưới đỡ trọng lượng máy và dẫn hướng cho dải xích chạy thẳng. Chúng lăn liên tục nên hay rò dầu ở phớt khi mòn. Con lăn trên đỡ đoạn xích phía trên, giữ cho xích không võng xuống. Một con lăn kẹt sẽ bị mài phẳng một bên, tạo tiếng rít và một điểm nóng. Sờ tay gần trục cuối ngày, con lăn hỏng thường nóng hơn hẳn các con lăn còn lại. Đó là cách kiểm tra nhanh mà không cần tháo ra.

Bánh dẫn hướng và cụm căng xích

Bánh dẫn hướng nằm ở đầu kia của dải xích, đối diện bánh sao. Nó không truyền lực nhưng giữ hướng và độ ôm của xích. Phía sau nó là lò xo căng và xy-lanh mỡ. Bơm mỡ vào thì xích căng lên, xả mỡ ra thì xích chùng xuống. Cụm này hấp thụ xung lực khi máy trèo qua đá hay leo bậc. Nếu lò xo yếu, xích dễ tuột khỏi con lăn khi máy quay gấp.

Mô tơ di chuyển: trái tim của cụm gầm

mô tơ di chuyển biến dầu áp suất cao thành chuyển động quay. Mỗi bên xích có một mô tơ riêng, nên máy xoay được bằng cách cho hai bên chạy khác tốc độ. Bên trong là bơm piston hướng trục, họ van K3V hay K5V mà nhiều đời máy dùng chung nguyên lý. Khi mô tơ yếu, máy leo dốc một bên bị đuối, hoặc đi lệch dù bạn đẩy cần thẳng. Chi tiết về bộ phận này nằm trong bài mô tơ di chuyển máy xúc mà bạn có thể xem thêm.

Hộp số cuối phối hợp với mô tơ thế nào

Hộp số cuối là bộ giảm tốc nằm giữa mô tơ và bánh sao. Mô tơ quay nhanh nhưng lực nhỏ; hộp số cuối đổi thành quay chậm mà lực lớn. Nhờ vậy máy nặng vẫn trườn được qua bùn và dốc. Bên trong là các bánh răng hành tinh chạy trong dầu. Dầu hộp số cuối bẩn hoặc thiếu sẽ làm bánh răng mòn và phát tiếng hú. Thay dầu đúng hạn là việc rẻ tiền nhưng cứu được một cụm đắt tiền.

Đường dầu và van trong mô tơ di chuyển

Trong mô tơ có van cân bằng và van an toàn. Van cân bằng giữ máy không lao đi khi xuống dốc. Van an toàn xả bớt khi áp suất vọt cao lúc va chạm. Khi các van này kẹt bẩn, máy giật cục lúc khởi hành hoặc trôi khi dừng trên dốc. Dầu thủy lực sạch giúp các van đóng mở nhẹ nhàng và đúng lúc. Đây là lý do lọc dầu đúng hạn quan trọng với cả cụm di chuyển.

Cả cụm phối hợp ra sao khi máy tiến, lùi, xoay?

Khi bạn đẩy hai cần đi tới, dầu vào hai mô tơ cùng chiều, hai xích chạy cùng tốc độ, và máy đi thẳng. Kéo hai cần ngược lại thì máy lùi. Muốn quay, bạn cho một bên chạy nhanh hơn hoặc dừng hẳn một bên. Muốn xoay tại chỗ, hai xích chạy ngược chiều nhau. Mỗi kiểu vận hành đặt một mức tải khác nhau lên xích và bánh sao. Xoay tại chỗ liên tục là kiểu bào mòn gầm nhanh nhất.

Vì sao xích bị chùng hoặc quá căng

Xích chùng vì bạc mòn, vì mất mỡ căng, hoặc vì bùn đóng làm sai phép đo. Xích quá căng vì bơm mỡ quá tay hoặc đất kẹt trong khoang bánh sao. Cả hai trạng thái đều gây hại. Chùng thì xích đập và dễ tuột; căng thì chốt, bạc và bánh sao mòn nhanh vì ma sát tăng. Độ căng đúng luôn được đo trên nền phẳng, sau khi lăn máy vài mét cho xích về vị trí tự nhiên. Đừng đo ngay lúc máy vừa dừng trên đất mấp mô.

Dấu hiệu bánh sao và con lăn đã mòn

Răng bánh sao mòn có hình móc câu thay vì đối xứng hai bên. Con lăn mòn để lại vệt dầu và một bề mặt sáng lì ở một phía. Khi đi trên nền cứng, cụm mòn phát tiếng lạo xạo đều theo vòng quay. Nếu tiếng đổi theo tốc độ chứ không theo tải, khả năng cao là con lăn hoặc bạc. Ghi lại thời điểm bắt đầu nghe thấy sẽ giúp thợ khoanh vùng nhanh hơn.

Mô tơ di chuyển yếu: nghe và cảm nhận thế nào

Mô tơ yếu thường lộ ra khi máy leo dốc hoặc quay tải nặng. Máy đi lệch về một bên dù bạn đẩy cần đều nhau. Có khi nghe tiếng rít cao lúc máy gắng sức, đó là dầu lọt qua khe piston mòn. Dầu thủy lực nóng nhanh bất thường cũng là một dấu hiệu. Đừng cố ép máy chạy tiếp; tải lệch làm hỏng luôn cả phần gầm bên còn tốt.

Thói quen lái giúp bộ gầm bền

Lái êm là cách rẻ nhất để giữ gầm. Tránh xoay tại chỗ liên tục; thay vào đó hãy đi theo cung tròn rộng. Khi đào, quay bánh sao về phía sau để răng chịu lực đẩy thay vì lực kéo. Xuống dốc hãy đi thẳng, đừng đi chéo làm xích lệch khỏi con lăn. Khởi hành nhẹ nhàng, đừng dập cần đột ngột. Những thói quen nhỏ này cộng lại thành nhiều tháng tuổi thọ cho bộ gầm.

Địa hình và cách đi giảm hao mòn

Đá sắc và bê tông bào guốc nhanh nhất. Cát lẫn đá chui vào khoang bánh sao và mài như giấy nhám. Trên nền như vậy, hãy đi chậm và tránh phanh gấp bằng xích. Khi phải qua vũng bùn sâu, đi đều ga, đừng để một bên xích quay trượt. Xích quay trượt vừa mòn guốc vừa làm nóng mô tơ. Chọn đường phẳng hơn dù dài hơn thường có lợi cho bộ gầm về lâu dài.

Vệ sinh bùn đất cuối ngày

Bùn khô bám trong khoang bánh sao ép xích căng thêm qua đêm. Sáng hôm sau máy khởi hành với xích quá căng mà bạn không hề biết. Cuối ngày nên xịt hoặc cạy bớt đất ở bánh sao, con lăn và bánh dẫn hướng. Việc này mất ít phút nhưng giảm rõ tải lên chốt và bạc. Ở vùng đất sét dính, thói quen này càng quan trọng hơn.

Lịch kiểm tra định kỳ cụm di chuyển

  1. Mỗi ngày: nhìn độ chùng của xích, xem có rò dầu ở con lăn và mô tơ không.
  2. Mỗi tuần: đo độ căng trên nền phẳng, dọn đất trong khoang bánh sao.
  3. Mỗi tháng: kiểm tra răng bánh sao, sờ nhiệt con lăn sau một ca làm.
  4. Theo mùa: kiểm tra dầu hộp số cuối, thay đúng hạn theo tài liệu kỹ thuật của Caterpillar.

Giữ một cuốn sổ nhỏ ghi lại các lần kiểm tra. Nhật ký đơn giản này giúp bạn thấy bộ phận nào đang xuống nhanh bất thường.

Nên chọn hàng chính hãng hay hàng thay thế?

Hàng chính hãng bền và ăn khớp chuẩn, nhưng giá cao hơn và đôi khi phải chờ lâu. Hàng thay thế loại tốt có thể dùng ổn cho xích và con lăn nếu bạn chọn nhà cung cấp uy tín. Với mô tơ và hộp số cuối, chất lượng chênh nhau rõ hơn, nên cân nhắc thật kỹ. Giá cả dao động theo đời máy, tình trạng và nguồn hàng, khó nói một con số cố định. Bạn có thể xem thêm dải phụ tùng cơ giới để so sánh các lựa chọn.

Bảng tra nhanh triệu chứng và nguyên nhân

Triệu chứng Nguyên nhân thường gặp Việc nên làm
Xích kêu lụp cụp Bạc mòn, bước xích dài Đo bước xích, tính thay dải
Máy đi lệch một bên Mô tơ yếu hoặc xích lệch căng Kiểm tra mô tơ và độ căng hai bên
Con lăn nóng bất thường Phớt hỏng, thiếu dầu, kẹt Thay con lăn trước khi bó cứng
Trượt răng bánh sao Răng mòn hình móc câu Thay bánh sao kèm dải xích
Giật khi khởi hành Van cân bằng kẹt bẩn Kiểm tra van và dầu thủy lực

Sai lầm thường gặp khiến gầm hỏng sớm

Bơm mỡ căng xích quá tay là lỗi phổ biến nhất. Nhiều người thấy xích chùng liền bơm cho căng cứng, rồi chốt bạc mòn nhanh. Lỗi thứ hai là xoay tại chỗ trên nền cứng để tiết kiệm thời gian. Lỗi thứ ba là bỏ qua tiếng động lạ vì máy vẫn còn chạy được. Gầm hỏng hiếm khi đột ngột; nó luôn báo trước bằng âm thanh và độ rơ. Nghe sớm luôn rẻ hơn thay muộn rất nhiều.

Khi nào nên gọi thợ và thay cả cụm

Gọi thợ khi máy đi lệch rõ, khi có tiếng hú từ hộp số cuối, hoặc khi con lăn nóng bỏng tay. Đừng chờ đến lúc xích tuột ra giữa công trường. Khi bánh sao đã móc câu và xích đã dài bước, thay theo cụm thường kinh tế hơn vá lẻ. Thợ có kinh nghiệm sẽ đo và tư vấn nên thay gì trước. Hãy quyết định dựa trên số đo, không dựa trên cảm tính.

Cần tư vấn phụ tùng cụm di chuyển

Nếu bạn đang tìm mô tơ, bánh sao, con lăn hay dải xích cho đúng đời máy, đội kỹ thuật Việt Trung Hải sẵn sàng tư vấn. Hãy xem trang mô tơ di chuyển và mô tả tình trạng máy để chúng tôi giúp bạn chọn đúng. Chọn đúng ngay từ đầu tiết kiệm cả thời gian lẫn chi phí về sau.

Điểm chính

  • Hệ thống di chuyển máy xúc gồm xích, bánh sao, con lăn, mô tơ và hộp số cuối phối hợp thành một chuỗi truyền lực.
  • Bạc xích mòn làm bước xích dài ra và gây nhảy răng trên bánh sao.
  • Con lăn nóng bất thường là dấu hiệu phớt hỏng hoặc kẹt, nên thay sớm.
  • Mô tơ yếu làm máy đi lệch và nóng dầu; đừng ép máy chạy tiếp.
  • Đo độ căng xích trên nền phẳng và dọn bùn cuối ngày để giữ gầm bền.
  • Nghe âm thanh lạ sớm luôn rẻ hơn thay cả cụm khi đã muộn.

Người viết

Phạm Đức Thắng

Phạm Đức Thắng chuyên phần gầm, xích và hệ thống di chuyển, quay toa của máy xúc. Anh viết về cấu tạo hệ thống, mô tơ di chuyển và quay toa, cùng cách bảo vệ bộ gầm khỏi hao mòn.

Phụ tùng liên quan

Đúng bộ phận nói đến trong bài — gửi đời máy hoặc mã bơm để đối chiếu.

Sản phẩm liên quan

Câu hỏi thường gặp

Hệ thống di chuyển máy xúc gồm những gì?

Nó gồm dải xích, bánh sao, con lăn dưới và con lăn trên, bánh dẫn hướng, cụm căng xích, mô tơ di chuyển và hộp số cuối. Các bộ phận này truyền lực theo một chuỗi khép kín để máy tiến, lùi và xoay hướng.

Vì sao xích máy xúc bị chùng?

Thường do bạc mòn làm bước xích dài, do mất mỡ căng, hoặc do bùn đóng làm sai phép đo. Nên đo độ căng trên nền phẳng sau khi lăn máy vài mét cho xích về vị trí tự nhiên.

Làm sao biết mô tơ di chuyển đã yếu?

Máy đi lệch một bên dù bạn đẩy cần đều, và bị đuối khi leo dốc. Đôi khi có tiếng rít cao lúc gắng sức, cùng với dầu thủy lực nóng nhanh bất thường.

Nên chọn hàng chính hãng hay hàng thay thế cho cụm di chuyển?

Với xích và con lăn, hàng thay thế loại tốt có thể dùng ổn nếu bạn chọn nhà cung cấp uy tín. Với mô tơ và hộp số cuối, chênh lệch chất lượng rõ hơn nên cần cân nhắc kỹ.

Thói quen lái nào giúp bộ gầm bền hơn?

Lái êm, tránh xoay tại chỗ trên nền cứng, đi theo cung tròn rộng và khởi hành nhẹ nhàng. Cuối ngày nên dọn bùn ở bánh sao và con lăn để giảm tải lên chốt và bạc.

Bài viết liên quan

Phụ tùng gầm máy xúc: xích, bánh sao, con lăn, bánh dẫn hướng, lò xo căng xích, gầu và răng gầuHiểu về máy công trình & hệ thống

Thiết bị công tác thủy lực trên máy xúc: 6 loại thường dùng

Sáu loại thiết bị công tác thủy lực thường gặp trên máy xúc — gầu, búa, kìm, đầu cắt, khoan, khớp nối nhanh — và đường dầu, van, lưu lượng mỗi loại cần để chạy đúng.

Phạm Đức Thắng20 phút
Phân loại máy xúc: 4 nhóm cỡ máy và ứng dụng thực tếHiểu về máy công trình & hệ thống

Phân loại máy xúc: 4 nhóm cỡ máy và ứng dụng thực tế

Phân loại máy xúc theo bốn nhóm cỡ — mini, midi, cỡ tiêu chuẩn 20 tấn và cỡ lớn — theo vai trò thực tế, và cách cỡ máy đổi hệ thủy lực cùng phụ tùng hao mòn.

Phạm Đức Thắng15 phút

Cần đúng phụ tùng cho máy của bạn?

Gửi đời máy, mã bơm hoặc ảnh tem — đội kỹ thuật đối chiếu và báo giá.

Nhận báo giá